Dag 5 Fietsreis naar de Noordkaap: Jotunheimen Fjellstue – Dombas

De vijfde dag van de fietsreis naar de Noordkaap begint met een natte afdaling. Dat voorspelt weinig goeds voor de gravelwegen in de route, maar gelukkig klaart het later op de dag op.

Het regent op de berg. Dat betekent een natte, koude afdaling. Geen leuk vooruitzicht, maar we moeten er toch aan geloven. Na het ontbijt trek ik mijn regenjas, overschoenen en winterhandschoenen aan. De eerste fietsers zie ik al vertrekken. Bikkels. Met Roel en Moniek begin ik een kwartier later aan de afdaling. Al snel zijn mijn beenstukken en overschoenen doorweekt. Toch vind ik het niet koud, waardoor ik na de afdaling mijn regenjas uittrek. Langs de rivier rijden we verder tot aan de koffiestop in Lom. Hemke waarschuwde ons voor een kuil met grind in het wegdek. We zijn op onze hoede. Gelukkig valt het mee en kan iedereen zonder kleerscheuren de kuil passeren. 

Na de koffiestop rijden we langs de Ytterviki rivier om de drukte op weg 15 te vermijden. De weg is heuvelachtig en bevat een lange onverharde strook. Dat is een mooie opwarmer voor de Sladalsvegen, een beklimming van circa 15 km over een onverharde weg. Deze berg zit in de alternatieve route die Klaas Herder heeft ontworpen om te laten zien hoe de wegen er vroeger in Noorwegen uitzagen. De Sladalsvegen is daar een mooi voorbeeld van. Voor fietsers is de beklimming toegankelijk, auto’s moeten echter tol betalen om over de pas te rijden.

Ik twijfel of ik de Sladalsvegen moet beklimmen. Het heeft immers ’s ochtends nog geregend en de weg zal modderig kunnen zijn. Piet Wijnker en Jan Veldt gaan wel, waarna ik alsnog besluit om de berg te beklimmen. In het begin van de klim is de weg nog van asfalt, maar bij de afslag wordt de weg onverhard. Met de modderigheid blijkt het mee te vallen. Het draait wel wat zwaarder, maar mijn wielen zakken niet weg. Ik kom koeien en schapen tegen die op de weg lopen. De weg loopt gestaag omhoog, met af en toe een korte afdaling. Het is heel rustig op de berg. Op de top wacht ik op Moniek, om samen te gaan dalen. Ze komt al snel boven en is zeer onder de indruk van de berg.

Afdalen over een onverharde weg lijkt gevaarlijk, maar het valt mee. Ik ga wel minder hard omlaag, maar kon nog behoorlijk remmen op de aangestampte zandweg. We stoppen even om een foto te maken van het uitzicht, waarna een jeep met aanhanger ons hard voorbij komt. Op de aanhanger ligt een rubberboot. Ik kan de boot aardig bijhouden, maar besluit om even te wachten op Moniek. De volgende haarspeldbochten zijn geasfalteerd, maar de rechte stukken daartussen weer onverhard. Ook loopt de weg steil omlaag, waardoor we op tijd moeten remmen. Ik ben blij als de onverharde afdaling achter de rug is en we weer gewoon op het asfalt kunnen rijden.

We rijden naar Dombas, waar we overnachten in de jeugdherberg. De gpx-route leidt ons naar een steil klimmetje langs vakantiehuizen, maar we zien daar geen jeugdherberg. We vragen de weg aan een man die in zijn tuin werkt. Hij zegt dat we zo’n 200 meter door moeten rijden om bij de jeugdherberg te komen. Daar zie ik een bordje van de jeugdherberg, maar nog geen herberg. Dat blijkt weer 100 meter hogerop te liggen, achter het restaurant-hotel. Het personeel van het hotel is op de hoogte van onze komst. Gelukkig, we zitten goed. De anderen die later binnen komen hebben ook moeite gehad om de jeugdherberg te vinden, maar ze hebben het uiteindelijk wel gevonden.

Zoals Jan Veldt zegt: de reis naar de Noordkaap is een avontuur. Daar hoort het zoeken ook bij.

Foto's: Adrie Nillesen, Roel Wierda

Bekijk de rit op Strava

Dag 4 Fietsreis naar de Noordkaap: Leikhanger – Jotunheimen Fjellstue

Op de vierde dag is het fantastisch weer. We fietsen onder een strakblauwe hemel langs spiegelgladde fjorden en beklimmen de Jotunheimen Fjellstue, een imposante berg met vers gevallen sneeuw.

Een superdag is het vandaag. Het is al zonnig als we vanuit Leikhanger vertrekken voor de vierde etappe over 122 km. Het is nog fris, maar door de zon warmt het snel op. Ik rij samen met Roel, Moniek en Arjan. We rijden langs diverse fjorden. Doordat het nauwelijks waait is het water als een spiegel zo glad. Drie keer stoppen we om foto’s te maken, zoals bij het Sognefjord waar we vlakbij de kant water omhoog zien komen. Volgens Pieter is het de uitstroom van een waterkrachtcentrale. Een buis die op die plek onder het wateroppervlak uitkomt. Bijzonder om te zien.

Na 78 km beginnen we aan de 24 km lange klim van de Jotunheimen Fjellstue. Een zware berg, want de eerste 10 km zijn gemiddeld 9 procent. Het is zwoegen en zweten om boven te komen. Roel en ik stoppen enkele keren om foto’s te maken, voordat we de top op 1.467 meter hoogte bereiken. We zien op de rotsachtige helling verse sneeuw liggen die twee dagen eerder is gevallen waardoor de bergpas raakte geblokkeerd. Gelukkig is de weg op tijd sneeuwvrij gemaakt. Op de top maken we weer foto’s en ontmoeten we mensen van Trek die een fietstocht organiseren. Ze reageren enthousiast als ze horen dat we naar de Noordkaap fietsen. Roel en ik zien vlak voor de afdaling een groot, houten gebouw, waar we warme chocolademelk drinken en een broodje kip eten. 

Na de lunch stappen we weer op en zien wij Klaas Herder en Jan Veldt passeren. Dit is bijzonder, want nu rijden we met drie fietsers samen die eerder naar de Noordkaap zijn gereden: Klaas, Jan en Roel. Jan heeft zijn beenstukken uitgedaan en rijdt met blote benen omlaag. Dat lijkt me ontzettend koud. Twee uur later vertelt hij bij het hotel in de zon over zijn deelname aan de fietsreis van Le Champion dwars door de VS en Alaska. Hij maakt ook een film van deze reis, vertelt hij enkele dagen later. Hij pakt regelmatig de camera om te filmen. Een man met bijzondere ervaringen. 

De laatsten komen een half uur voor het diner binnen. Onder hen bevindt zich Aart Frankfort, die op zijn 73e alsnog probeert de Noordkaap fietsend te bereiken. In 1973 deed hij mee aan de fietsreis van Amsterdam naar de Noordkaap, maar moest hij voortijdig afstappen vanwege knieproblemen. Hij vond het zwaar vandaag vertelt hij, maar hij heeft het gered. Reisleider Pieter van Zijl verwacht dat Aart het dit keer gaat halen. Hij spreekt ook vol bewondering over Hemke Kamstra. Hemke reed na de Jotunheimen door om de berg van de andere kant te beklimmen. Een bijzondere prestatie.

’s Avonds krijgen we in het hotel op de berg een bijzonder diner voorgeschoteld. De kok heet ons welkom en spreekt ons toe over de maaltijd met ‘organische’ ingrediënten zoals sterk smakende tomaatjes en bloemetjes en takjes die we kunnen eten. Hij adviseert om onze mobieltjes weg te doen en in gesprek te gaan met elkaar om er een mooie avond van te maken. Hij beveelt ook enkele wijnen aan, waarvan enkelen een glas nemen. De meeste drinken echter water, maar desondanks is het een gezellige avond. Het is de afsluiting van een mooie dag.

Foto's: Roel Wierda, Adrie Nillesen, Norbert Cuiper

Bekijk de rit op Strava

Dag 3 Fietsreis naar de Noordkaap: Utne - Leikanger

Tijdens de derde etappe van de fietsreis naar de Noordkaap komen we ook andere Nederlanders tegen. Een van hen blijkt een vrijwilliger te zijn van le Champion. Het is een kleine wereld in Noorwegen!

Bewolkt, regenachtig weer. De boot vanuit Utne naar Kvandall zou om half negen vertrekken, dus enigszins gehaast ontbijten we en laden we de bagage in de bus. Bij nader inzien vertrekt de boot pas om half tien, waardoor we nog genoeg tijd hebben voor een kop koffie in het hotel. Voordat we van de boot gaan, deelt Rienk dropjes uit. Ik rij de eerste 20 km in het wiel van Hemke en Arnoud, maar als de eerste klim zich aandient, laat ik ze gaan. Ik trek bij een waterval mijn Noordkaap-shirt met lange mouwen uit. Te warm. Bovenop is het echter fris. Als het begint te regenen schuil ik even in een bushokje om het shirt weer aan te trekken. Net daarna komt Roel voorbij en sluit ik bij hem aan. 

We rijden over een fietspad naar Voss. De fietspaden in Noorwegen worden gedeeld met wandelaars. Op het pad moet je als fietser over drempels en omrijden om de route te volgen. Dat is niet optimaal, dus als het mag rijden we over de autowegen, die over het algemeen redelijk rustig zijn. In Myrkdalen begint de beklimming naar de 1.044 meter hoge Vikafjellet Sor, een mooie rustige klim met enkele haarspeldbochten. Na de laatste haarspelbocht krijg ik honger en stop ik om een broodje honing te eten. Denk dat ik gisteravond te weinig heb gegeten. Roel passeert me, waarna ik even later weer aanpik. Samen komen we boven op de top, waar we door een donkere tunnel rijden. 

Een snelle afdaling brengt ons in Vikoyri. Omdat het weer gaat regenen besluiten Roel en ik om koffie te drinken en een wafel te eten in het tankstation. Met wind in de rug rijden we naar Vangsnes, waar we de boot naar Hella moeten nemen. Halverwege roept een man langs de kant van de weg ‘Zijn jullie van Le Champion?’. We stoppen en maken een praatje. Het is Piet Boonstra, die bij Le Champion als vrijwilliger werkt en op vakantie is in Noorwegen. Hij kent ook deelneemster Ella Conijn, die na ons zal passeren. Het is een kleine wereld. Dat merken we ook op de boot waar we door een Nederlandse dame worden aangesproken die in het noorden van Zweden woont. 

De laatste 16 km rijden we langs het fjord naar het hotel in Leikanger. Bij aankomst zien we dat de bus er nog niet is. We hebben geen zin om rond te hangen in het hotel en gaan wat eten en drinken in het dichtstbijzijnde tankstation. Daar zien we ook de andere fietsers langskomen, maar die rijden zonder ons te zien door naar het hotel. Alleen Adrie Nillesen ziet onze fietsen staan en sluit zich bij ons aan. Als we een uur later inchecken bij het hotel vernemen we al snel dat de bus is aangekomen. We halen de bagage op en gaan douchen. Het diner is een uitgebreid lopend buffet, en sommige fietsers lijken wel uitgehongerd, zoveel eten ze. Het is de afsluiting van een fijne dag met wisselvallig weer. 

Foto's: Adrie Nillesen, Roel Wierda

Bekijk de rit op Strava

Dag 2 Fietsreis naar de Noordkaap: Sand - Utne

We worden vroeg wakker in Sand, want om kwart over vier uur is het al licht. De meesten zitten op de afgesproken tijd van half acht al aan de ontbijttafel. Er staat een flinke etappe van 150 km op het programma. Vlak voor vertrek maken we een groepsfoto met de wielershirts die speciaal voor de reis naar de Noordkaap zijn gemaakt. Helaas ben ik net te laat voor de groepsfoto omdat ik meer tijd nodig heb om mijn bagage in te pakken. 

We horen van het hotel dat de boot die we willen nemen vanuit Sand niet meer vaart, omdat er verderop een brug is aangelegd. Dat betekent dertig kilometer omrijden, waardoor de totale afstand op 180 km zou uitkomen. Een andere optie is om de andere kant op, over weg ‘13’ te rijden, die na 60 km uitkomt op de geplande route. We slaan daarmee een berg over, waardoor de etappe lichter uitvalt. Dat vinden de meesten niet erg, zo valt op te maken uit de reacties. 

De weeromstandigheden maken de rit echter zwaar. In het begin is alleen het wegdek nat en schijnt zelfs de zon, maar daarna krijgen we regelmatig buien. Ook rijden we door diverse tunnels, die niet altijd even goed verlicht zijn. Na een stop bij de bus voor een kop koffie met koek rij ik snel weer verder, om te voorkomen dat ik te veel afkoel. Bij Hara kom ik uit op een T-splitsing. Ik weet niet welke kant ik op moet, omdat ik nog niet op de originele route zit. Ik bel Rienk. Hij zegt dat we naar Odda moeten. Linksaf dus. Net als ik weer opstap komen Roel en Moniek langs, die ook linksaf slaan.

 
Bij Hara begint de stevige klim naar de Roldalsfjellet (Gamleveien). Het begint te regenen en het koelt flink af: op de top is het zo’n drie graden. Ik trek mijn regenjas aan. In de afdaling krijg ik last van koude vingers en begin ik te klappertanden. Ook merk ik bij het remmen dat er speling zit in mijn balhoofd. Als geroepen passeert begeleider Rienk me, waardoor ik een buff en winterhandschoenen uit de bus kan pakken. Roel en Moniek komen bij me. Rienk en Roel helpen me ook met het vastzetten van mijn balhoofd, waardoor ik veilig verder kan rijden.  

 

We dalen af over een brede weg. In de afdaling kan ik mezelf warm trappen. In Odda warmen we ons op in een tankstation, dat voorzien is van een kleine supermarkt en koffieruimte. Daar drinken we cappuccino en eten we warme wafels. We zien andere fietsers passeren, zoals mijn kamergenoot Fred Fouraschen. Ook hij heeft het koud gehad en warmt zich op in de koffiecorner van het tankstation. De laatste 35 kilometers gaan langs het fjord en zijn glooiend. Vlak voor Utne barst een flinke regenbui los. We rijden door en laten ons natregenen. 

 

Behoorlijk doorweekt komen we aan bij het hotel, waar Hemke en Arnoud al een uur eerder zijn gearriveerd. De mannen zitten bij de open haard om hun kleren op te laten drogen. Na een kop hete thee voel ik me weer een stuk beter. Een uur later komt de bus, waardoor we onze bagage naar de kamers brengen en heerlijk warm kunnen douchen. De fietsers druppelen letterlijk binnen, na een epische etappe vol verhalen. Het ene verhaal is nog sterker dan het andere.
 

Vier fietsers waaronder Jan Veldt slaan bij Hara rechtsaf en rijden de verkeerde kant op. Ze beklimmen een bergpas terwijl de regen overgaat in sneeuw. Na 25 km komen ze erachter dat ze verkeerd zitten en keren ze om. Ze rijden daardoor 50 km meer dan de rest. Met Quirine gaat het vandaag beter dan gisteren. Toch krijgt ze te maken met een onaangename verrassing. Na een pauze op een bankje in Odda vergeet ze haar rugzak met kostbare spullen mee te nemen. Ze komt er 10 kilometer later pas achter. Ze belt begeleider Rienk. Hij rijdt met haar in de bus naar het bankje waar haar rugzak nog onaangeroerd staat. Gelukkig maar.

Foto's: Roel Wierda en Adrie Nillesen

Bekijk de rit op Strava

Dag 1 Fietsreis naar de Noordkaap: Stavanger - Sand

Vandaag staan we vroeg op, want het vliegtuig naar Stavanger vertrekt al om 8h15. Op Schiphol treffen we de 22 andere deelnemers aan de fietsreis naar de Noordkaap, het noordelijkste puntje van Noorwegen. Na een vlucht van anderhalf uur komen we aan op het vliegveld van Stavanger, waar we onze fietskleren aantrekken en onze eerste Noorse kronen pinnen. Buiten staan al onze fietsen die de begeleiders Rienk en Jan in twee dagen met de bus hebben vervoerd vanuit Nederland naar Stavanger. Enigszins nerveus maken we de fietsen klaar voor vertrek, bang om iets te vergeten. Pedalen monteren, stuur vastzetten, bidons vullen en we kunnen vertrekken.

In het wiel van routemaker Klaas Herder en reisleider Pieter van Zijl rijden we vanaf het vliegveld naar Stavanger. Klaas heeft nog enkele weggetjes gevonden waaronder een steil klimmetje met een paar onverharde stukjes, die we zonder problemen nemen. Meer moeite kost het navigeren in het centrum van Stavanger, met een kruip-door-sluip-door-route die meer tijd in beslag neemt dan verwacht. De groep wordt ongeduldig. We moeten immers nog de boot halen naar Tau, die we tot onze verbijstering net voor onze neus zien vertrekken. Dat betekent drie kwartier wachten. Gelukkig schijnt de zon, al is de wind fris. Als troost kunnen we eten in een behaaglijk warme boot.

Vanaf Tau mogen we ons eigen tempo bepalen. Dat laten de snelle rijders zich geen twee keer zeggen, en weg zijn ze. Ik rij even met ze mee, maar laat ze op een lange helling lopen. Het is pas de eerste dag, en de reis duurt drie weken en bevat geen rustdagen. Verderop kom ik Roel Wierda tegen, die een foto maakt van het mooie uitzicht over het fjord. Samen rijden we naar Hjelmeland, waar we net de boot zien vertrekken. De twee snelste rijders zijn al op de boot, waaronder Hemke Kamstra, die in zes dagen vanuit Nederland naar Stavanger is gefietst. We maken er maar het beste van, en zoeken een bankje in de zon om op de anderen te wachten.

De boot naar Nesvik kent nauwelijks beschutting, waardoor het met de wind erg fris word. Alle fietsers trekken hun regenjas aan en zoeken een plekje uit de wind. Gelukkig mogen we in Nesvik ons gelijk warm trappen, met een pittig klimmetje. Ik rij samen met Roel het laatste stuk naar Sand, terwijl we elkaar wijzen op mooie uitzichten. Toch is het parkoers pittig, met enkele hellingen die lang doorlopen. Het wegdek is nat, terwijl de zon schijnt. Kennelijk hebben we geluk. Even verderop worden we alsnog overvallen door een fikse bui. Ik kijk waar ik kan schuilen, maar zie in de verte blauwe lucht. Dan maar doorrijden, en na vijf minuten is het weer droog. We hebben mazzel.

We komen aan in Sand. Het hotel is een mooi wit gebouw aan het water. We stallen onze fietsen in een schuur, brengen onze bagage naar de kamer en gaan douchen. Bij het diner blijkt één deelneemster te ontbreken: Quirine is nog niet aanwezig. Ze komt later binnen, enigszins ontstemd. Ze reed als laatste en raakte bergop de aansluiting met de fietsers voor haar kwijt. Daarbij wist ze ook niet zeker of ze wel op de juiste route zat. Ze vraagt de volgende ochtend bij het ontbijt of de langzaamste twee heren bij haar willen blijven, zodat ze niet opnieuw alleen komt te zitten. Roel van Dekken en Aart Frankfort zeggen toe dat ze haar zullen vergezellen.

Bekijk de rit op Strava

Foto's: Norbert Cuiper en Adrie Nillesen  

Onderschat Vogezen niet

Kenner waarschuwt renners in Tour:
pas op voor Petit Ballon en Platzerwasel

De eerste bergen in de Tour de France van 2014 liggen in de Vogezen. De cols in dit middelgebergte staan niet bekend als zwaar, maar de renners in de Tour moeten op hun hoede zijn: dit jaar is gekozen voor de steilste beklimmingen in de Vogezen.

Dit jaar gaan drie etappes van de Tour door de Vogezen, zo maakte de Tourdirectie afgelopen najaar bekend. Dat doet me goed: ik ken het middelgebergte op mijn duimpje doordat ik sinds 1990 bijna elk jaar minstens een week in de Vogezen heb rondgefietst. Eerst op vakantie met mijn ouders in de buurt van Gérardmer en vanaf 1993 met een groep fietsers vanuit het dal van Munster. De Vogezen is onder fietsers en wielrenners minder bekend dan de Alpen of de Pyreneeën. Dat komt doordat het middelgebergte in de Tour slechts enkele malen als scherprechter fungeerde. Ook had de Tourdirectie vaak niet de zwaarste cols in de Vogezen opgenomen. Dat zal dit jaar anders zijn.

Ballon d’Alsace De bekendste berg in de Vogezen is ongetwijfeld de Ballon d’Alsace. Dat was in 1905 de eerste col die Tourdirecteur Henri Desgrange opnam in het parkoers van de Ronde van Frankrijk. De weg naar de Ballon d’Alsace was destijds onverhard en de fietsen beschikten nog niet over bergversnellingen. Alle renners moesten daardoor van de fiets, behalve etappewinnaar René Pottier. De overige renners verklaarden Desgrange voor gek. Maar de eerste etappe door de bergen had wel spektakel geboden. Daarom besloot de Tourdirecteur in 1906 de Alpen toe te voegen aan het parkoers van de Tour. Later volgden de Pyreneeën. Bergen zijn nu een vast ingrediënt van de Tour.

Hoogteverschil De Alpencols liggen hoger dan de cols in de Vogezen, maar zijn niet per definitie zwaarder. De Grand Ballon, de hoogste col in de Vogezen, is 1343 meter hoog, terwijl de Alpe d’Huez op 1860 meter hoogte ligt. Maar hoogte zegt niet alles. De zwaarte van een beklimming hangt sterk af van het hoogteverschil en de steilte. De Grand Ballon overbrugt in 16 kilometer een hoogteverschil van 1060 meter, terwijl de Alpe 13 kilometer nodig heeft voor nagenoeg hetzelfde hoogteverschil. De Grand Ballon is dus minder steil dan de Alpe, maar dat geldt niet voor alle cols in de Vogezen. Sommige klimmen zijn zelfs steiler dan in de Alpen. Dat zullen de renners in de Tour dit jaar gaan merken.

Sloopwerk De Petit Ballon en de Col du Platzerwasel, gelegen tussen het ooievaarsstadje Munster en de Grand Ballon, zijn dit jaar opgenomen in de Touretappe op 14 juli, van Mulhouse naar la Planche des Belles Filles. De aankomst van deze etappe is al zeer steil, maar de beklimmingen die daaraan vooraf gaan zullen sloopwerk verrichten. De Col du Firstplan is als eerste beklimming van de dag nog wel zonder problemen te nemen, maar daarna begint het klimwerk pas echt. De renners dalen de Firstplan af en rijden via Munster naar Luttenbach. Na een brug over rivier de Fecht knikt de weg steil omhoog en begint de beklimming van de Petit Ballon. Deze col gaan renners in de Tour in hun benen voelen.

‘Gemene’ broertje De Petit Ballon is het ‘gemene’ broertje van de Grand Ballon. In negen kilometer gaat het van 400 meter naar 1163 meter. Dat is gemiddeld 8,5%. Vooral in het begin is de klim steil, met de eerste drie kilometer elk 9,5 procent. Daarna wordt de hellingshoek iets kleiner, al blijft het percentage hangen rond de 8 procent. Het slechte wegdek door het bos, met kuilen en opgelapte stukken, maakt de klim nog zwaarder. Hopelijk krijgt dit wegdek voor de Tour een nieuw laag asfalt. Dat zou het klimmen minder zwaar maken. Maar het blijft een steile klim. Hier zullen de betere klimmers vooraan raken, verwacht ik. Als het tempo van het peloton niet te hoog ligt proberen aanvallers hier weg te komen. Ik denk dat de klassementsrenners zich koest zullen houden, met nog zeker 120 km tot aan de finish.

Killer Toch is een waarschuwing op zijn plaats. De Petit Ballon vanuit Luttenbach is één van de lastigste beklimmingen in de Vogezen. Afgelopen twintig jaar heb ik de Petit Ballon acht maal beklommen, waarvan drie keer vanuit Luttenbach. Het lastige van deze kant (noordzijde) is dat er nergens een punt is waarop herstel mogelijk is, of het moet zijn in de zesde kilometer, waar de weg met 6 procent iets minder steil omhoog loopt langs Auberge du Ried. Na een kilometer verder door het bos volgt een open stuk, waar de wind vrij spel heeft. De weg wordt dan ook steiler, waardoor de moed in de schoenen kan zinken. Het is een kwestie van volhouden tot aan de top, die nu langzaam dichterbij komt. Na een steile bocht vlakt de weg iets af, al houdt de klim aan tot aan de top. Een echte killer.

Uitzicht De renners die tijdens de Tour bovenkomen op de Petit Ballon hebben weinig oog voor het prachtige uitzicht. Toeschouwers doen er goed aan om vlak onder de top te gaan staan, waar ze de renners al van verre kan zien aankomen. Dit levert ongetwijfeld mooie plaatjes op. De renners hebben amper tijd om hun shirt dicht te ritsen en iets te eten te pakken, want de weg gaat op de top direct over in een afdaling. De weg is niet al te breed en bevat enkele krappe haarspeldbochten. Hobbels in het wegdek maken de afdaling tot een gevaarlijke onderneming. De renners zullen hiervan niet schrikken. Wel zullen ze schrik hebben voor de volgende berg: de Col du Platzerwasel.

Platzerwasel De Platzerwasel is iets bekender door de historie. De col kwam twee keer eerder voor in de Tour de France. In 1967 kwam de Spaanse wielrenner Jesus Aranzabal als eerste boven, waarna Lucien Aimar na een aanval op de Ballon d’Alsace de etappe won in Belfort. Het duurde meer dan veertig jaar voordat de Tour de Platzerwasel weer aandeed. In 2009 kwam Sylvain Chavanel in een regenetappe als eerste over de top, waarna zijn metgezel Heinrich Haussler hem loste in de afdaling en de etappe won in Colmar. De Spaanse klimmer Perez Moreno moest vlak voor de top lossen bij de koplopers. Dat zegt veel over de zwaarte van de Platzerwasel. De laatste 6,5 km zijn gemiddeld bijna 8 procent, waarbij twee kilometers van 9 procent of meer twee ‘vlakkere’ stukken van 6 procent compenseren. Die ‘vlakkere’ stukken bieden toerfietsers kans om te herstellen; wielrenners zullen daar aanvallen.

Wijze les Mijn fietsmaten noemen de Platzerwasel gekscherend ‘Plasserwasser’, omdat elke wielrenner op deze col met een nat kruis bovenkomt. Het is een steile col waarop het echt werken is om boven te komen. Dat weten mijn fietsmaten nu, maar ze waren nauwelijks op de steile klim voorbereid toen ze in 1985 voor het eerst gingen fietsen in de Vogezen. Slechts één fietser, nota bene de oudste, had zijn verzet aangepast en slaagde erin om fietsend boven te komen. De overige fietsers moesten lopen. Het jaar daarop hadden ze ook hun versnellingen aangepast en kwamen ze allen fietsend boven. Ook voor mij was de Platzerwasel een wijze les. In 1991 kwam ik met een verzet van 42/24 bijna huilend boven. Drie jaar later beklom ik de col voor de tweede keer, met 39/26, zonder problemen. Afgelopen zomer was ik blij dat ik 30/25 had. De bergen in de Vogezen? Onderschat ze niet.

Bronnen:
Fietsen in de Vogezen. Beklim de cols in je achtertuin – Alex Polfliet. Uitg. Globe, Brussel, 2005
Atlas des Cols des Vosges – Altigraph, 2005

Ronde van de Westfriese Omringdijk

Een sportieve uitdaging met culturele en culinaire ontmoetingen. Zo noemt het programmaboekje de Ronde van de Westfriese Omringdijk die op 2 juli wordt georganiseerd. Het boekje krijg ik twee weken voor de start toegestuurd, samen met de startkaart die ik heb gewonnen door te reageren op een oproep in het clubblad van le Champion. Als dank beloof ik eindredacteur Martin Gerritsen een verslag te sturen. Ik start vanuit Hoorn, één van de vier startplaatsen, naast Enhuizen, Kolhorn en Alkmaar. Deze plaatsen passeer ik in dezelfde volgorde, aangezien de route tegen de klok in loopt. Doordat is gekozen voor vier startplaatsen is het nergens druk, ook niet op de soms smalle weg over de dijk.

Westfriese Omringdijk bij Eenigenburg

Toerclub le Champion organiseerde in het verleden vaker een fietstocht over de Westfriese Omringdijk. De zogeheten Westfriese Omringdijktocht, waaraan ik in 2003 meedeed, trok volgens mij enkele honderden deelnemers. De tocht heb ik de laatste jaren niet op het programma van de toerclub zien staan. Le Champion heeft dit jaar besloten om het grootser aan te pakken. Samen met het programmabureau Westfriese Omringdijk en de Volkskrant is geprobeerd om de tocht nieuw leven in te blazen door het te koppelen aan cultuur en horeca rondom de dijk. Dat lijkt goed te lukken, want er doen maar liefst 1500 fietsers mee aan deze eerste editie, meldt stempelaar Ad Schneider later op de controlepost in Alkmaar.

De culturele en culinaire koppeling is een slimme vondst, al doet het wat geforceerd aan. Enkele toeristische attracties staan vermeld op de routebeschrijving, maar ik vermoed dat alleen recreatieve fietsers, die de kortere afstanden rijden, hiervan gebruik maken. Natuurlijk is het leuk om te weten dat bijvoorbeeld Medemblik beschikt over een Bakkerijmuseum, maar sportieve fietsers zullen deze attractie niet bezoeken tijdens hun tocht, zo vermoed ik. Laat staan de wijngaard in Venhuizen. Wel kan ik me voorstellen dat ik een volgende keer, wanneer ik in de buurt ben met het gezin, één van de attracties zal bezoeken. Op die manier heeft het promoten van attracties toch nog zin.

De langste afstand van 130 km gaat zoveel mogelijk langs of over de dijk, al is dat op sommige punten onmogelijk. Zo is de weg over de dijk tussen Hoorn en Enkhuizen op enkele delen opgebroken vanwege werkzaamheden om de dijk te verstevigen. Daarom worden de fietsers op dit traject niet over de dijk geleid, maar binnendoor via Hem en Venhuizen. Ik fiets eerst met enkele fietsers uit Amsterdam op, maar die gaan net iets te langzaam voor mij, zeker als we de harde wind uit het noordwesten tegen krijgen. Als we aankomen bij de controlepost in het stationscafé in Enkhuizen vertrekt net een groep fietsers met gele shirts, waarop hoveniersbedrijf Rob Leeuw uit Westwoud staat vermeld. Snelle jongens, zo te zien.

Fietsers passeren op de dijk bij Schagen

Deze groep rijdt stevig door, ook met wind tegen. Ik nestel me in het wiel en doe af en toe een korte beurt op kop. Ik realiseer me dat we de komende 50 km wind tegen zullen krijgen. Dat is de reden dat ik rustig aan probeer te doen. Toch ligt het tempo hoog, rond de 30 km per uur. Maar met een groep is dat makkelijker dan alleen. We rijden op een fietspad op de dijk, met uitzicht op het IJsselmeer. Vlak voor de witte vuurtoren roept iemand 'Naar de weg!' We slaan af naar de weg beneden de dijk. Op die manier kunnen we harde wind en confrontaties met langzamere fietsers op het fietspad te vermijden. Dat lijkt me een verstandige keuze, maar helemaal eerlijk is het niet: hierdoor wordt onze fietsafstand iets korter.

In Andijk zien we vlakbij de weg in een sloot een paard liggen, die de brandweer op de kant probeert te trekken. Voor het paard ziet het er niet goed uit, maar we besteden er verder geen aandacht aan en fietsen door. <Bij thuiskomst lees ik op 112Nederland.nl dat het paard gewond was en zelfstandig uit de sloot kwam nadat een buurtbewoner met een minikraan een stuk grond uit de hoge walkant had geschept.> Vlak voor Medemblik worden we gefotografeerd door Sportplaat.nl, waarna we langs het kasteel Radboud rijden. Hier passeer ik Championner Arie, die ik herken van de Klassiekerweek waaraan ik in 1995 meedeed. Ik groet hem in het voorbijgaan, maar helaas maakt Arie geen aanstalten om aan te pikken. Ik kies ervoor om bij de snelle groep uit Westwoud te blijven.

Voorbij Medemblik steken we de dijk over en rijden we aan de rand van de Wieringermeer. Ik geniet van de weidsheid en de strakke lijnen in het landschap. De wind heeft hier vrij spel, al zorgt een vuilnisberg en enkele bomenrijen voor beschutting. Bij het viaduct over de A7 sprinten we om wie er als eerste boven is, waardoor de groep even uit elkaar valt. Gelukkig rijden de voorsten niet hard door en kunnen we hergroeperen. Tussen Lambertschaag en Aartwoud worden we over een smal fietspad met betonnen platen gestuurd. Dat zorgt voor een irritant gebonk tijdens het rijden. Ook is het lastig om in te halen op het smalle fietspad. We hadden beter op de weg aan de andere kant van de dijk kunnen blijven fietsen. Wellicht een tip voor volgend jaar?

Aan de koffie in Kolhorn

We fietsen verder, over de Westfriesedijk naar Kolhorn, waar we in restaurant 't Anker koffie met appeltaart bestellen. Dat smaakt hier heerlijk, al duurt het oponthoud met een half uur vrij lang. De bediening is niet berekend op grote aantallen fietsers: koffie komt per kop uit de automaat en om af te rekenen moeten we in de rij gaan staan. Gelukkig heeft niemand haast, zodat ik met een gerust hart weer aan kan sluiten bij de groep. Als we Kolhorn uit zijn steken we de weg over, de dijk op. Hardrijder Koos zet zich op kop en voert het tempo langzaam op. De groep krijgt het zwaar te verduren, vooral door de bochtige weg rondom de 'wielen', de plekken waar vroeger de Omringdijk het begaf tijdens overstromingen. Ik zorg dat ik voorin de groep, in het wiel van Koos uit de wind zit; anderen hebben het achterin de groep een stuk lastiger.

Op de dijk tussen Eenigenburg en Krabbendam

Net op het moment dat het hoge tempo de groep uiteen dreigt te vallen, krijgt Koos een lekke band. Voor sommigen komt deze pech als geroepen. Van de tijd nodig is om een nieuwe band om te leggen maken we dankbaar gebruik door te plassen, wat te eten of een paar foto's te maken. Vijf minuten later vervolgen we onze weg, maar in een beduidend langzamer tempo. Mijn verwachting, dat de Westfriese Omringdijk met harde wind zou zorgen voor een afvalrace, komt niet uit. We blijven als groep bij elkaar tot aan Alkmaar. Vlakbij het stadscentrum zien we een drakenbootrace op het water, waarna we halt houden bij de Alkmaarse Poort waar een stempelpost is ingericht. Hier heerst een gezellige drukte, niet alleen vanwege de vele fietsers, maar ook vanwege de entourage. We kunnen ons tegoed doen aan Opperdoezer Rondes, de aardappeltjes uit West-Friesland, en een circusartiest die rond rijdt op een fietsmobiel oogt als Jules Verne.

De laatste etappe, van Alkmaar naar Hoorn, gaat voor de wind. We volgen de slingerende dijk via Oterleek en Ursem en slaan in Avenhorn af naar Oudendijk. Voor Scharwoude maakt de dijk een grote bocht, met aan de binnenkant een meer, dat is ontstaan na een dijkdoorbraak in 1675 waardoor een groot deel van West-Friesland onder water liep. Dat de strijd tegen het water nog steeds actueel is bewijzen de plannen om ook dit gedeelte van de dijk te verstevigen. Dat zal komende jaren moeten gebeuren, waardoor fietsers zullen worden omgeleid. Dat is gelukkig nu nog niet het geval. Na een eindsprint bij het plaatsnaambord fietsen we het centrum van Hoorn binnen. Bij café het Schippershuis aan de haven stempelen we af en ontvangen we als herinnering een bordje. Een glas bier of AA-drink op het terras sluit een mooie fietstocht af over één van de oudste dijken van Nederland. Voor herhaling vatbaar!　

Café 't Schippershuis bij haven van Hoorn